Diario do TEMA 6. As programacións didácticas vixentes

Ola, colegas!

Como comentei na entrada estilo dosier, o TEMA 6  xirou entorno ás programacións didácticas destinadas á ESO, ao Bacharelato, ás FP e aos cursos das EOI. En concreto, tratamos polo miúdo como se desenvolven e que elementos as compoñen, ademais de poñer en práctica ámbalas cuestións a través de, por unha banda, a observación e a análise de programacións e, doutra banda, a elaboración dunha pequenísima parte: un obxectivo. Nesta entrada vou plasmar a miña reflexión sobre as programacións da secundaria ás que tiven acceso.

O certo é que ata a miña incursión neste mestrado, non tiña plena conciencia do que era unha programación didáctica, nin do que supoñía tanto para o profesorado como para o alumnado. Con todo, continúa sorprendéndome a variedade de interpretacións que se fan do documento que serve de base: o currículo. Se ben entendo que é lóxico e beneficioso que cada departamento, módulo profesional ou membros do profesorado realicen as súas propias programacións, non chego a comprender a variedade de estilos de programacións que existen, e non polo seu carácter personalizado. Particularmente, aínda que, en xeral, case toda a información que ofrecen debe ser especificamente elaborada para o grupo ao que está destinada (por exemplo, aquelo que se especifica no apartado de contextualización ten que ser personalizado, xa que é fundamental para unha correcta evolución do proceso de ensinanza-aprendizaxe), quizais debería impoñerse un modelo no que se teñan que insertar uns contidos correctamente elaborados e xustificados.

Explícome, para a realización da miña presentación sobre centros CLIL revisei numerosas programacións de secundaria de centros galegos e o certo é que moi poucas demostraban ter sido elaboradas a partir de todo o que temos aprendido nós. Isto sorprendeume despois do doado que nos resultou atopar unha programación moi completa para a realización dunha das actividades deste tema. En concreto, cando eu penso na elaboración dunha programación soe virme á mente a idea de que calquera que teña que substituír á persoa que a elaborou debería de ser capaz, a través do seguimento da mesma, de conseguir os resultados previstos. Porén, unha boa parte dos documentos que consultei non tiñan seccións como a de contextualización, nos mostraban claridade ante os materiais e recursos a empregar, ou tampouco recollían os indicadores para avaliar a práctica docente. Noutros casos, contiñan estes apartados máis a elaboración notábase mecánica, pouco concreta, pensada para cumprir cun obxectivo respecto dos contidos xerais pero sen rigorosidade. Incluso nunha ocasión atopeime coas táboas dos bloques temáticos do currículo adxuntas, sen ter traballado sobre a súa aplicación ao grupo-aula, ou o grao mínimo de consecución de cada un deses estándares.

Neste sentido, en todo o tocante á avaliación é donde penso que existe unha fenda importante entre membros do profesorado que están ligados a métodos que agora se consideran tradicionais e aqueles outros que poñen en práctica outro tipo de técnicas. As notas que poñen estes últimos, ao contrario das dos primeiros, non dependen de probas definitorias (xa sexa por competencia ou temario) senón que fan unha avaliación máis xusta a partir do uso de varias técnicas como as rúbricas ou a observación no aula. En xeral, polo que puiden ver, as programacións didácticas non transmiten demasiada flexibilidade. Por exemplo, se ben teñen en consideración as fontes didáctica, epistemolóxica e sociolóxica, nesta orde, á psicolóxica non se lle da especial importancia. Isto poida que teña que ver con que a planificación do curso faise sen coñecer ou ter información previa sobre o grupo-aula (o cal é posible, alo menos, no caso de que sexa un grupo novo no centro) e, unha vez se ten o coñecemento necesario, non se actualiza o documento ao que temos acceso dende a páxina web do centro. A este respecto, considero que, nos tempos que corren, moitos centros deberían de inverter no seu portal web, facendoos máis vistosos e cunha navegación máis intuitiva, pero isto é outro tema. Volvendo ao de antes, non me sorprendería que as distintas adaptacións ás necesidades dos membros do alumnado se fagan sobre a marcha, como é a sensación que teño ao reflexionar sobre o meu paso pola educación obrigatoria.

Como apunte final, gustaríame comentar que as programacións didácticas encaixan perfectamente coa miña forma de ser e traballar, e parécenme un documento moi valioso para o desenvolvemento da práctica docente. Con todo, tamén son consciente da dificultade da súa correcta elaboración (velaquí un exemplo de contradición) e entendo que o profesorado cunha longa traxectoria poida vela como algo innecesario. Ante isto, non está de máis recordar que a actualización debería de ser algo intrínseco á docencia.

Grazas por lerme!