Diario do TEMA 5. O deseño curricular

Ola, colegas!

Arrancamos coas entradas tipo diario, nelas atoparedes unha revisión sobre os contidos da materia que veñen da man de Gonzalo Constenla. Neste caso, centrareime en tres cuestións ben diferentes: primeiro, nunha parte específica do TEMA 5, o cal está dedicado ao deseño curricular; segundo, nalgunhas opinións sobre temas algo alleos a este pero en relación coa materia; e, por último, atoparedes unha reflexión sobre o momento académico que estamos a vivir.

Durante as sesións relativas a este tema afondamos nun aspecto especialmente complicado do currículo, a saber: que competencias teñen as distintas institucións implicadas. En concreto, e a pesar de se contradicir con información que nos achegaron nunha materia anterior, os graos de concreción curricular son catro: o Goberno do Estado, o Ministerio de Educación, o Goberno Autonómico e os centros docentes. Como é de esperar, as posibilidades de concretar o currículo aumentan canto máis próxima é a devandita institución ao alumnado mais, á súa vez, cómpre salientar que os centros educativos e, polo tanto, o profesorado, desenvolven un papel moi dependente das decisións dos distintos gobernos ou do Ministerio. Por exemplo, para a Educación Secundaria Obrigatoria, o Goberno Estatal determina os contidos comúns mentres que o Autonómico e os centros poden complementalos. Doutra banda, o primeiro tamén fixa as horas mínimas para cada materia, á súa vez, o Autonómico fixa o máximo, pero os centros son quen de determinar a carga horaria. O referido aos estándares de aprendizaxe, á avaliación ou ao grao de adquisición de competencias ven determinado polos dous puntos altos da táboa (o Goberno e o Ministerio). Poderíase dicir que este sistema de concreción curricular é flexible só no tocante aos métodos pedagóxicos e didácticos, o cal é competencia total dos centros. Polo tanto, se ben todos os axentes involucrados teñen a súa responsabilidade no deseño curricular, o profesorado é quen debe adaptar aquilo que se lle impón ás características específicas da súa aula e contorna. En relación con todo isto, coido que no instituto no que eu estudei a secundaria xa non é posible ter como optativa Perruquería ou Informática (ámbalas dúas son FPs que se continúan a cursar no centro).

En segundo lugar, gustaríame determe nalgúns comentarios destas sesións do TEMA 5 que, aínda que non están tan relacionados coa materia, chamáronme a atención. Dunha banda, comentouse brevemente que o concepto de “falante nativo/a” levanta as súas reticencias. O certo é que, dende fai algunhas décadas, e especialmente dende a aparición de conceptos como a “superdiversidade” ou o “transnacionalismo” ligados aos (xa non tan) actuais cambios económicos e demográficos, estanse a revisar, dende a antropoloxía e as ciencias sociais, as nocións clásicas, esencialistas e etnocéntricas das linguas. Espero facer unha reflexión sobre isto e as prácticas de estandarización das linguas como o MCER na próxima entrada sobre o TEMA 2. Doutra banda, sorprendeume a posibilidade de que nas EOI se estea a considerar a opción de unir os niveis A1-A2 ao B1 para a ensinanza de español como lingua estranxeira. Eu, que teño algo de experiencia como docente neste eido, considero que a EOI debería de facer por aproximarse máis ao colectivo de inmigrantes (que non sempre son estranxeiros), distribuílos correctamente e, nunha materia como esa, ofrecer un trato máis “personalizado”. É dicir, non sería coherente que se comece nun nivel tan desaxustado cando se ten na lingua de orixe un alfabeto diferente ao latino ou non se superou certo nivel de educación formal e, polo tanto, non se ten coñecemento metalingüístico. Paréceme que con esta medida, a ensinanza de español para estranxeiros da EOI condicionaría enormemente o tipo de alumnado a matricularse e, en consonancia, afastaría a posibles estudantes. Cando o alumnado sinte que non está no nivel que lle pertence perde bastante a motivación, por iso, sabendo que as EOI non gozan do seu mellor momento, non me parece a mellor das medidas.

Tendes que perdoar que me desviara dos contidos do tema, da para tanto isto das linguas!

Por último, voume deter brevemente no desenvolvemento da última sesión, a pesar de pertencer ao TEMA 6, por estar en relación co día a día desta materia. Véxome na obriga de agradecer a Gonzalo que empatizase co noso desacougo, xa que son unha das beneficiadas co cambio de data das presentacións. En xeral, este mestrado vai rápido non, rapidísimo. Os contidos son novidosos, polo menos para min, e as materias están concentradas no tempo. Logo está a particularidade de que ten unha carga de traballo fóra da aula que, para os que temos algún tipo de responsabilidade (laboral, familiar, ou do tipo que sexa), é complicada de xestionar sen pasar polo drama de cando en cando. Sobre todo, cando se quere manter algo de amor propio e tratar de elaborar traballos que merezan a pena, tanto facelos como presentalos. Non sei se é problema de non sabernos adaptar ao que se nos esixe ou dun “erro” tremendo na planificación dos créditos, pero algo debería de cambiar para os vindeiros estudantes (a que nivel de concreción curricular deberíamos dirixirnos?).

Sen máis, deixo de darlle ás teclas. Espero que, ademais de algo longa, atopedes interesante esta entrada na que vos fago chegar a miña visión sobre algúns aspectos comentados durante as sesións do TEMA 5, e unha pequena reflexión final sobre outro tema moi actual. Seguimos!

Laura Rodríguez Salgado

Grupo 2

<A primeira foto ten o link inserto. A segunda fíxena aquí, con conceptos que tratan de superar as clásicas concepcións sobre as linguas>